راهنمای انتخاب روش جیره نویسی در فید افزارها :
۱. جیره‌نویسی خطی (Linear Programming) :
هدف: بهینه‌سازی اقتصادی جیره بر اساس مقادیر ثبت شده مواد مغذی در این روش، نرم‌افزار با استفاده از قیمت و ترکیب مواد اولیه و محدودیت های تغذیه‌ای تعریف‌شده، جیره‌ای با کمترین هزینه محاسبه می‌کند.
چه زمانی استفاده کنیم؟
1 – زمانی که هدف اصلی، تهیه جیره اقتصادی با رعایت نیازهای تغذیه‌ای است.
2 - زمانی که می‌خواهید جیره را بر اساس مقادیر ثبت شده مواد مغذی تنظیم کنید.
3 - زمانی که قصد دارید بدون اعمال حاشیه اطمینان آماری، جیره را بهینه‌سازی کنید.
2. جیره‌نویسی خطی با حاشیه اطمینان (Linear Programming with Safety Margin)
هدف: لحاظ کردن تغییرپذیری مواد مغذی مواد اولیه با استفاده از سطح اطمینان آماری مشخص.
در این روش، کاربر سطح اطمینان موردنظر خود را، مانند ۹۰٪ یا ۹۵٪ تعیین می‌کند.نرم‌افزار ضریب Z متناظر با این سطح اطمینان را محاسبه کرده و با استفاده از انحراف معیار (SD) مواد مغذی دارای اطلاعات آماری، حاشیه اطمینان را در محاسبات اعمال می‌کند. به این ترتیب، تغییرپذیری مواد مغذی مواد اولیه در فرآیند جیره‌نویسی لحاظ می‌شود و مدل می‌تواند با رویکردی محافظه‌کارانه‌تر، ریسک ناشی از تغییر ترکیب مواد اولیه را مدیریت کند.
چه زمانی استفاده کنیم؟
1 - زمانی که برای مواد مغذی مواد اولیه، اطلاعات SD در اختیار دارید.
2 - زمانی که می‌خواهید سطح اطمینان آماری مشخصی را در محاسبات لحاظ کنید.
3 - زمانی که می‌خواهید جیره در برابر تغییرپذیری مواد مغذی، مواد اولیه خوراک ها مقاوم‌تر باشد.
نکته: جهت اعمال حاشیه اطمینان به نوع محدودیت تغذیه‌ای بستگی دارد. برای مثال، در محدودیت حداقل یک ماده مغذی، مقدار محافظه‌کارانه باید احتمال کمتر بودن مقدار واقعی از نیاز را کاهش دهد. سطح اطمینان انتخاب‌شده نیز به محدودیت‌هایی مربوط است که حاشیه اطمینان روی آن‌ها اعمال می‌شود.
۳. جیره‌نویسی استوکاستیک (Stochastic Formulation) :
هدف: بهینه‌سازی جیره با درنظرگرفتن تغییرپذیری آماری مواد مغذی در این روش، تغییرپذیری مواد مغذی مواد اولیه با استفاده از اطلاعات آماری در مدل وارد می‌شود و جیره با توجه به ساختار احتمالاتی و محدودیت‌های تعریف‌شده بهینه‌سازی می‌شود.
چه زمانی استفاده کنیم؟
1 - زمانی که اطلاعات آماری قابل اتکایی از مواد اولیه در اختیار دارید.
2 - زمانی که می‌خواهید عدم قطعیت مواد مغذی را در فرآیند بهینه‌سازی لحاظ کنید.
3 - زمانی که ساختار مدل امکان ارزیابی یا کنترل احتمالی تأمین نیازهای تغذیه‌ای را فراهم می‌کند.
نکته: دقت نتایج به کیفیت داده‌ها، فرض‌های آماری و نحوه پیاده‌سازی مدل بستگی دارد. سطح اطمینان یا احتمال تأمین نیازها باید بر اساس محدودیت‌های واقعی مدل تفسیر شود.
چرا از جیره‌نویسی خطی به خطی با حاشیه اطمینان برویم؟
در جیره‌نویسی خطی، نرم‌افزار جیره را بر اساس مقادیر ثبت‌شده مواد مغذی مواد اولیه تنظیم می‌کند؛ اما در عمل، ترکیب مواد اولیه‌ای مانند ذرت و کنجاله سویا همیشه ثابت نیست.
در جیره‌نویسی استوکاستیک، علاوه بر میانگین مواد مغذی، انحراف معیار آن‌ها و سطح احتمال موردنظر شما نیز در محاسبات لحاظ می‌شود.مزیت این روش این است که تصمیم‌گیری برای تنظیم جیره فقط بر اساس مقادیر متوسط مواد اولیه انجام نمی‌شود، بلکه تغییرپذیری مواد مغذی نیز در فرآیند بهینه‌سازی در نظر گرفته می‌شود.
در نتیجه می‌توانید ریسک ناشی از نوسانات مواد اولیه را بهتر مدیریت کنید و تأثیر انتخاب سطح اطمینان بر ترکیب و هزینه جیره را بررسی کنید.
البته استوکاستیک الزاماً همیشه جیره ارزان‌تری تولید نمی‌کند؛ ارزش آن درتصمیم‌گیری آگاهانه‌تر درباره هزینه و ریسک تغذیه‌ای است. در جیره‌نویسی خطی معمولی، نرم‌افزار بر اساس مقادیر ثبت‌شده مواد مغذی مواد اولیه، جیره را با کمترین هزینه محاسبه می‌کند؛ اما ترکیب مواد اولیه در عمل می‌تواند از یک محموله به محموله دیگر تغییر کند.
در روش خطی با حاشیه اطمینان، شما سطح اطمینان موردنظر خود، مثلاً ۹۰٪ یا ۹۵٪، را انتخاب می‌کنید. نرم‌افزار ضریب آماری متناسب با این سطح اطمینان را محاسبه می‌کند و با استفاده از انحراف معیار مواد مغذی مواد اولیه، حاشیه اطمینان را در محاسبات جیره اعمال می‌کند. مزیت اصلی این روش این است که جیره‌نویسی فقط به مقادیر متوسط مواد مغذی متکی نیست؛ بلکه تغییرپذیری مواد اولیه نیز در محاسبات لحاظ می‌شود. به این ترتیب می‌توانید با درنظرگرفتن سطح اطمینان موردنظر خود، اثر نوسانات مواد اولیه را بهتر مدیریت کنید و هزینه جیره را با رویکردی محافظه‌کارانه‌تر بهینه کنید. البته افزایش حاشیه اطمینان ممکن است هزینه جیره را افزایش دهد؛ بنابراین هدف، ایجاد تعادل مناسب میان هزینه و ریسک تغذیه‌ای است.
چرا از جیره‌نویسی خطی به استوکاستیک برویم؟
در جیره‌نویسی خطی، نرم‌افزار جیره را بر اساس مقادیر ثبت‌شده مواد مغذی مواد اولیه تنظیم می‌کند؛ اما در عمل، ترکیب مواداولیه‌ای مانند ذرت و کنجاله سویا همیشه ثابت نیست.در جیره‌نویسی استوکاستیک، علاوه بر میانگین مواد مغذی، انحراف معیار آن‌ها و سطح احتمال موردنظر شما نیز در محاسبات لحاظ می‌شود.
مزیت این روش این است که تصمیم‌گیری برای تنظیم جیره فقط بر اساس مقادیر متوسط مواد اولیه انجام نمی‌شود، بلکه تغییرپذیری مواد مغذی نیز در فرآیند بهینه‌سازی در نظر گرفته می‌شود.
در نتیجه می‌توانید ریسک ناشی از نوسانات مواد اولیه را بهتر مدیریت کنید و تأثیر انتخاب سطح اطمینان بر ترکیب و هزینه جیره را بررسی کنید. البته استوکاستیک الزاماً همیشه جیره ارزان‌تری تولید نمی‌کند؛ ارزش آن در تصمیم‌گیری آگاهانه‌تر درباره هزینه و ریسک تغذیه‌ای است.
